اصطلاحات استاندارد شماره 16 حسابداری :

1. عمليات‌ خارجي :

عبارت‌ است‌ از يك‌ واحد تجاري‌ فرعي‌، واحد تجاري‌ وابسته‌، مشاركت‌ خاص‌ يا شعبه‌ واحد تجاري‌ گزارشگر كه‌ فعاليتهاي‌ آن‌ در خارج‌ از ايران‌ استقرار يافته‌ يا اداره‌ مي‌ شود.

2. واحد مستقل‌ خارجي‌ :

به‌ آن‌ دسته‌ از عمليات‌ خارجي‌ اطلاق‌ مي‌ شود كه‌ فعاليتهاي‌ آن‌ بخش‌ لاينفك‌ واحد تجاري‌ گزارشگر را تشكيل‌ نمي‌دهد.

3. واحد پول‌ گزارشگري‌ :

عبارت‌ است‌ از واحد پول‌ مورد استفاده‌ در ارائه‌ صورتهاي‌ مالي( واحد پول رسمی کشور )

4. ارز :

عبارت‌ است‌ از هر واحد پولي‌ به‌ غير از واحد پول‌ گزارشگري‌.

 

1. واحد پول عملیاتی چیست ؟

واحد پولی است که قیمت کالا و خدمات بر اساس آن تعیین می شود و با آن تسویه می گردد و همچنین فعالیتهای تامین مالی از قبیل دریافت تسهیلات و افزایش سرمایه بر اساس آن انجام می گردد.

محيط اقتصادي اصلي محل فعاليت واحد تجاري، به طور معمول محيطي است كـه بخـش عمده وجه نقد واحد تجاري در آن ايجاد و مصرف مـي شـود.

بـراي تعيـين واحـد پـول عملياتي، واحد تجاري عوامل زير را مد نظر قرار مي دهد:

الف. واحد پولي كه قيمت فروش كالاها و خدمات عمدتاً با آن تعيين و تسويه مي شود و رقابت و مقررات موجود در محل فعاليت، قيمت فروش كـالا و خـدمات را تعيـين مي كند.

ب . واحد پولي كه بخش عمده مواد، دستمزد، و ساير مخارج تأمين كالاهـا و خـدمات با آن تعيين و تسويه مي شود.

تعيين واحد پول عملياتی واحد تجاری

الف) واحد پولي كه وجوه نقد حاصل از فعاليتهاي تـأمين مـالي (بـراي مثـال، افـزايش سرمايه يا استقراض) با آن تحصيل مي شود.

ب ) واحد پولي كه معمولاً وجوه نقد حاصل از فعاليتهاي عملياتي براساس آن دريافـت مي شود .

براي تعيين واحد پول عملياتي يك عمليات خارجي و اينكه آيا اين واحد پولي با واحد پول عملياتي واحد گزارشگر يكسان است يا خير،

عوامل زير نيز مد نظر قرار مي گيـرد استاندارد،

واحد تجاري گزارشگر، واحد تجاري است كه داراي عمليات خارجي به صورت واحد تجاري فرعي، شعبه، واحد تجاري وابسته يا مشاركت خاص مي باشد:

الف) اينكه آيا فعاليتهاي عمليات خارجي به عنوان توسعه فعاليت واحد تجاري گزارشـگر انجام ميشود، يا به ميزان زيادي مستقل است.

نمونه توسعه فعاليت واحـد تجـاري گزارشگر زماني است كه عمليات خارجي صرفاً كالاهاي وارداتي از واحد تجـاري گزارشگر را مي فروشد و عوايد آن را به واحد تجاري گزارشگر برمي گرداند.

نمونـه مستقل بودن فعاليتهاي عمليات خارجي زماني است كه عمليـات خـارجي دريافـت وجه نقد و ديگر اقلام پولي، انجام هزينه، ايجاد درآمـد و اخـذ تـسهيلات مـالي را عمدتاً با واحد پول محلي انجام مي دهد.

ب) اينكه آيا معاملات با واحد تجاري گزارشگر، بخش جزئي يا عمـدهاي از فعاليتهـاي عمليات خارجي را تشكيل ميدهد..

ج . اينكه آيا جريانهاي نقدي واحد تجـاري گزارشـگر بـه طـور مـستقيم تحـت تـأثير فعاليتهاي عمليات خارجي قرار مي گيرد و انتقال وجوه نقد به سهولت امكـان پـذير است يا خير.

د) اينكه آيا جريانهاي نقدي حاصـل از فعاليتهـاي عمليـات خـارجي بـراي پرداخـت تعهدات فعلي و تعهدات مورد انتظار آن كافي است و به تأمين نقـدينگي از طريـق واحد تجاري گزارشگر نياز دارد يا خير

زماني كه تعدادي از نشانه هاي فوق همزمان وجود دارد و واحد پول عملياتي بـه وضـوح قابل تعيين نيست، مديريت براي تعيين واحد پول عملياتي كـه اثـرات اقتـصادي شـرايط، رويدادها و معاملات اصلي را به طور صـادقانه ارائـه نمايـد، از قـضاوت خـود اسـتفاده مي كند.

به عنوان بخشي از اين رويكرد، مـديريت قبـل از توجـه بـه نـشانه هـاي منـدرج در بندهاي( 9 و 10 ، استاندارد حسابداری )كـه بـه عنـوان شـواهد اضـافي بـراي تعيـين واحـد پـول عمليـاتي واحد تجاري تشريح شده است، به نشانه هاي اصلي مندرج در بند 8 استاندارد حسابداری اولويت مي دهد

واحد پول عملياتي واحد تجاري مـنعكس كننـده شـرايط، رويـدادها و معـاملات اصـلي مربوط به واحد تجاري مي باشد.

بنابراين، واحد پول عملياتي تعيين شده تنها زمـاني تغييـر ميكند كه شرايط، رويدادها و معاملات اصلي مربوط به واحد تجاري تغيير كند.

اگر واحد پول عملياتي واحد تجـاري، واحـد پـول يـك اقتـصاد بـا تـورم حـاد باشـد، صورتهاي مالي آن بر اساس الزامات “گزارشگري مالي در اقتصادهاي با تورم حاد” تجديد ارائه ميشود. واحد تجاري نميتواند با انتخاب يك واحد پـولي مغـاير بـا الزامـات ايـن استاندارد به عنوان واحد پول عملياتي خود (ماننـد واحـد پـول عمليـاتي واحـد تجـاري اصلي)، از ارائه مجدد صورتهاي مالي طبق اصول مذكور اجتناب نمايد.

2. ارزش منصفانه چیست ؟

مبلغی است كه خريداري مطلع و مايل و فروشندهاي مطلع و مايـل مـي تواننـددر معامله هاي حقيقي و در شرايط عادي، يك دارايي را در ازاي مبلغ مزبور با يكديگر مبادله يا يك بدهي را تسويه نمايند.

 

3. تسعير ارز چیست ؟

فرايندي‌ است‌ كه‌ از طريق‌ آن‌، اطلاعات‌ مالي‌ مبتني بر ارز، برحسب‌ واحد پول‌ گزارشگري‌ بيان‌ شود. واژه‌ تسعير، گزارش‌ معاملات‌ منفرد ارزي‌ برحسب‌ واحد پول‌ گزارشگري‌ و همچنين‌ برگردان‌ يك‌ مجموعه‌ كامل‌ صورتهاي‌ مالي‌ تهيه‌ شده‌ بر حسب‌ ارز به‌ واحد پول‌ گزارشگري‌ را در بر مي‌گيرد.

اصطلاحا ( exchange ) برای تسعیر ارز نرخهای متفاوتی وجود دارد، استاندارد و بخشنامه های مالیاتی نرخ ارز را بر اساس ارز قابل دسترس تعیین می کنند.یعنی برای تسویه حساب از چه مرجعی ارز تامین گردد که آن مرجع ملاک ارزشیابی ارز است.

4. انواع ارز:

سال عملکرد نوع ارز مرجع مبادله ای توافقی نزد صرافی مورد تایید بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران (آزاد)
1390  ___ 
1391   (از مهرماه 91 به بعد ) 
1392  

(بخشنامه 524/903/200)

در مواقعی که برای تسعیر ارز، نرخ های متعددی (شامل انواع نرخ های مرجع، مبادله ای و توافقی) وجود داشته باشد، می بایست با ملحوظ نظر داشتن اینکه مودی مالیاتی مطابق مقررات مکلف به تسویه حساب به نرخ مرجع یا نرخمبادله ای می باشد و یا اینکه تکلیفی در این خصوص نداشته و تسویه حساب به نرخ توافقی صورت می پذیرد، ازنرخ های فوق حسب مورد برای تسعیر در تاریخ معامله یا تسعیر مانده اقلام پولی استفاده شود.

 

نرخ مرجع ارز چیست؟

نرخی است که روزانه توسط بانک مرکزی تعیین می شود.

نرخ ارز مبادله ای چیست؟

این ارز برای واردات تعداد محدودی از کالا ها در نظر گرفته شده است

نرخ ارز آزاد چیست ؟

نرخی است که در صرافی ها خریدو فروش می شود.

 

5. انواع ارز از نظر مبنای قیمتی:

عبارت‌ است‌ از تفاوت‌ ناشي از تسعير ميزان‌ معيني‌ از يك‌ ارز به‌ واحد پول‌ گزارشگري‌ با نرخهاي‌تسعير متفاوت‌.

ارز با نرخ رسمی بانک مرکزی یا دولتی:

این نوع از ارز برای واردات کالا های ضروری از جمله موارد زیر مورد استفاده قرار می گیرد:

1. دارو
2. غلات مثل گندم، ذرت، سویا و روغن نباتی
3. گوشت
4. خوراک دام و طیور
5. سایر اقلام اساسی

ارز با نرخ نیمای:

بانک مرکزی ایران سیستمی را راه اندازی نموده است با نام سامانه نیما که به وسیله این سامانه صادرکنندگان، ارز حاصل از صادرات خود را برای فروش به نرخ توافقی به واردکنندگان عرضه می کنند. همچنین در این سامانه وارد کنندگان کالا می توانند با ثبت تقاضای ارزی خود، می توانند ارز مورد نیاز خود را با قیمتی بیشتر از 2 برابر نرخ دولتی ارز تامین نمایند. ارز نیمایی نرخی بین ارز با قیمت دولتی و ارز با قیمت آزاد دارد.

ارز با نرخ آزاد توافقی:

بانک مرکزی، سامانه نظارت ارز سنا را راه اندازی نموده است که در این سامانه، قیمت ارز به عنوان میانگین موزون سنا اطلاع رسانی می گردد. در واقع سامانه نظارت ارز سنا، میانگین نرخ خرید و فروش ارز ها را به صورت لحظه ای، روزانه، هفتگی و ماهانه اعلام می کند. لازم به ذکر است که استفاده از نرخ های درج شده در این سامانه، مورد تایید سازمان امور مالیاتی می باشد که برای معاملاتی که با ارز آزاد انجام می گردند.

نکته:
• در بخشنامه های مالیاتی به نرخ ارز آزاد نرخ توافقی می گویند.
• اینکه از کدام نرخ جهت تسعیر استفاده گردد به آن نرخ،نرخ ارز قابل دسترس می گویند.
• ارز حواله ای: ارزی که نرخ آن از نرخ ارز آزاد بالاتر است که وجه خرید آن به صرافی پرداخت میشود و به جای دریافت ارز از صرافی درخواست میشود به حساب شخص دیگری واریز گردد.

6. نرخ‌ تسعير چیست ؟

عبارت‌ است‌ از نرخ‌ تبديل‌ دو واحد پولي‌ به‌ يكديگر (شامل‌ انواع‌ نرخهاي‌ برابري‌ رسمي‌، قراردادي‌ و غيره‌) كه‌ در فرايند تسعير بكار گرفته‌ مي‌ شود.
نرخ برابری ریال قطر به دلار : 3.64
نرخ برابری یورو به دلار :1.19

7. اقلام پولی ؟

در واقع اقلامی هستند که قرار است به مبلغ ثابت یا قابل تعیینی از وجه نقد دریافت یا پرداخت شوند. ویژگی اصلی اقلام پولی،حق دریافت (یاتعهدپرداخت ) مبلغ ثابت یاقابل تعیینی از وجه نقد می باشد .

نمونه ای از اقلام پولی ،در ترازنامه نمونه سازمان امور مالیاتی کشورکه به همراه اظهارنامه اشخاص حقوقی و یا اشخاص حقیقی موضوع بند ( الف) ماده 95 قانون مالیاتهای مستقیم در اختیار مودیان محترم مالیاتی قرار گرفته است و یا در صورتهای مالی اساسی(ترازنامه) مطابق استاندارد شماره (1) حسابداری ایران عنوان شده اند،عبارتند از:

  •  موجودی نقد و بانک
  •  حسابها و اسناد دریافتنی و پرداختنی تجاری
  •  سایر حسابها و اسناد دریافتنی و پرداختنی تجاری
  •  تسهیلات مالی دریافتی/ پرداختی
  •  سود سهام پرداختنی( صرفا اشخاص حقوقی)
  •  پیش دریافتها ( صرفاپیش دریافت بابت فروش کالاهایی که قیمت آن درزمان تحویل مشخص میشود)
  •  جاری شرکا و سهامداران

 

لازم به توضیح است، اشاره به موارد فوق به صورت نمونه بوده و ممکن است اقلام پولی دیگری و تحت عناوین دیگر درصورتهای مالی مودی محترم وجود داشته باشد.

8. اقلام غیر پولی :

اقلامی هستند که ویژگی اصلی آنها، نبود حق دریافت ( یا تعهد پرداخت ) مبلغ ثابت یا قابل تعیینی از وجه نقد می باشد. پیش پرداخت خریدکالاوخدمات به قیمت ثابت (مانندپیش پرداخت اجاره)، سرقفلی، داراییهای نامشهود، موجودیهای موادوکالا، داراییهای ثابت مشهودو بدهی هایی که ازطریق تحویل دارایی غیرپولی تسویه میشود، نمونه هایی ازاقلام غیرپولی است.

مطابق بند 29 استاندارد حسابداری شماره 16 ،تفاوتهای تسعیر بدهیهای ارزی مربوط به داراییهای واجد شرایط، به شرط رعایت معیارهای مربوط به احتساب مخارج مالی در بهای تمام شده داراییها طبق استاندارد حسابداری شماره 13 با عنوان ”مخارج تأمین مالی“، باید به بهای تمام شده آن دارایی منظور شود. همچنین تفاوتهای تسعیر بدهیهای ارزی مربوط به تحصیل و ساخت داراییها، ناشی از کاهش شدید ارزش ریال، در صورت احراز تمام شرایط زیر، تا سقف مبلغ قابل بازیافت، به بهای تمام شده دارایی مربوط اضافه می‌شود:

الف.کاهش ارزش ریال نسبت به تاریخ شروع کاهش ارزش، حداقل 20 درصد باشد.

ب .در مقابل بدهی حفاظی وجود نداشته باشد.

در ضمن در صورت برگشت شدید کاهش ارزش ریال (حداقل 20 درصد)، سود ناشی از تسعیر بدهیهای مزبور تا سقف زیانهای تسعیری که قبلا به بهای تمام شده دارایی منظور شده است متناسب با عمر مفید باقیمانده از بهای تمام شده دارایی کسر می‌شود.

ارز به صورت استثنا پولی است.

 

نکته:

• برخی از حسابها ماهیت وابسته دارند مانند استهلاک انباشته که وابسته به دارایی ثابت است یا ذخیره مطالبات مشکوک الوصول وابسته به حسابهای دریافتنی می باشد که پولی یا غیر پولی بودن آنها ارتباط مستقیم به ماهیت حساب اصلی آنها دارد.استهلاک انباشته دارای ماهیت غیر پولی و ذخیره مطالبات مشکوک الوصول پولی می باشد.

بطورکلی تسعیر ارز در دو مقطع زمانی صورت می پذیرد:

  • تاریخ انجام معامله: بهای معاملات ارزی اعم از اقلام پولی و غیر پولی براساس نرخ ارز در تاریخ معامله تسعیر و در حسابها ثبت می شود.
  • تاریخ ترازنامه : صرفا اقلام پولی ارزی باید به نرخ ارز در تاریخ ترازنامه تسعیر شود.

چنانچه نرخ ارز اقلام پولی در فاصله تاریخ انجام معامله تا تاریخ تسویه معامله و یا تا پایان دوره مالی متفاوت باشد، در این صورت تفاوت نرخ ارز در تاریخ تسویه و یا در تاریخ ترازنامه حسب مورد ، با نرخ قبلی اعمال شده در حسابها، به عنوان سود (زیان) تسعیر ارز شناسایی می شود.

9. گزارش معاملات ارزی :

شناخت اوليه:
معامله ارزي معامله اي است كه بهاي آن بر حسب ارز تعيين ميشـود يـا مـستلزم تـسويه به ارز است.

نمونه هايي از معاملات ارزي به شرح زیر است

الف)خريد يا فروش كالاها و خدماتي كه بهاي آن بر حسب ارز تعيين ميشود،

ب)دريافت يا پرداخت تسهيلات ارزي، يا ج . معاملات مربوط به تحصيل يا فروش داراييها

معامله ارزي در زمان شناخت اوليه بايد به واحد پول عمليـاتي و بـر اسـاس نـرخ ارز در تـاريخ معامله ثبت شود.

تاريخ معامله، تاريخي است كه طبق استانداردهاي حسابداري، معامله براي اولـين بـار در آن تاريخ شرايط شناخت را احراز ميكند. بنا به ملاحظات عملي، اغلب از نرخي اسـتفاده ميشود كه تقريبي از نرخ واقعي در تاريخ انجام معامله باشد. براي مثال، كليه معاملاتي كه طي يك هفته يا يك ماه انجام ميشود براساس نـرخ ميـانگين هفتگـي يـا ماهانـه تـسعير ميشود. با اين حال، اگر نوسانات نرخ ارز قابل توجه باشد، استفاده از نرخ ميانگين بـراي يك دوره، مناسب نيست.

گزارشگري پس از شناخت اوليه

در پايان هر دوره گزارشگري:

الف) اقلام پولي ارزي بايد به نرخ ارز در تاريخ ترازنامه تسعير شود،

ب ) اقلام غير پولي كه به بهاي تمام شده ارزي اندازهگيري شـده اسـت بايـد بـه نـرخ ارز در تاريخ معامله تسعير شود،

ج ) اقلام غير پولي كه به ارزش منصفانه بر حسب ارز انـدازه گيـري شـده اسـت بايـد بـه نرخ ارز در تاريخ تعيين ارزش منصفانه تسعير شود

مبلغ دفتري يك قلم با توجه به استانداردهاي حسابداري مربوط تعيين مي شود.

براي مثال، ممكن است دارايي هاي ثابت مشهود طبق استاندارد حسابداري شماره 11 با عنوان داراييهاي ثابت مـشهود به بهاي تمام شده يا مبلغ تجديد ارزيابي اندازه گيري شود. مبلغ دفتري اقـلام ارزي، چه بر اساس بهاي تمام شده تعيين شده باشد و چه بر مبناي مبلغ تجديـد ارزيـابي، طبق اين استاندارد به واحد پول عملياتي تسعير مي شود

مبلغ دفتري برخي اقلام با مقايسه دو يا چند مبلغ تعيين ميشود. براي مثـال، مبلـغ دفتـري موجوديها، طبق استاندارد حسابداري شماره 8 با عنوان حسابداري موجودي مواد و كالا، اقل بهاي تمام شده و خالص ارزش فروش ميباشد. همچنين طبق استاندارد حسابداري شماره 32 با عنوان كاهش ارزش دارايي هـا، مبلغ دفتري دارايي كه بـراي آن، نـشانه كـاهش ارزش وجود دارد، اقل مبلغ دفتري (قبل از در نظر گرفتن زيانهاي كاهش ارزش احتمالي) و مبلغ بازيافتني آن است.

زماني كه اين دارايي غير پولي باشد و به ارز اندازه گيـري شـود، مبلـغ دفتري آن با مقايسه موارد زير تعيين مي شود.

الف) بهاي تمام شده يا مبلغ دفتري، حسب مورد، كه به نرخ ارز در تاريخ تعيين آن مبلـغ تسعير شده است (يعني نرخ ارز در تاريخ معامله براي قلمي كه به بهاي تمـام شـده اندازه گيري مي شود)

ب ) خالص ارزش فروش يا مبلغ بازيافتني، حسب مورد، كه به نرخ ارز در تاريخ تعيـين آن مبلغ تسعير شده است (براي مثال، نرخ ارز در تاريخ ترازنامه.

( اثر اين مقايسه ممكن است اين باشد كه زيان كاهش ارزش بر حسب واحد پول عمليـاتي شناسايي شود ولي بر حسب ارز شناسايي نشود يا بر عكس.)

در صورت وجود نرخ هاي متعدد براي يك ارز، از نرخي براي تسعير استفاده ميشود كـه جريانهاي نقدي آتي ناشي از معامله يا مانده حساب مربوط، بر حسب آن تسويه ميشـود. اگر تبديل دو واحد پول به يكديگر به صورت موقت ممكن نباشد، نرخ مورد استفاده، نرخ اولين تاريخي است كه در آن، تبديل امكان پذير مي شود.

نکته :
• شناخت اولیه یا ثبت در دفاتر، به نرخ تاریخ مبادله انجام می شود.

گزارشگري پس از شناخت ثانویه:

گزارش معامله یا صورت حساب ارزی در صورتهای مالی

تسعیر ارز در شناخت ثانویه فرآیندی دو مرحله ای است که ابتدا معامله ارزی به واحد پولی عملیاتی و سپس به واحد پولی گزارشگر تسعیر می گردد.

شناخت ثانویه :عملیات ارزی داخل کشور با واحد پول عملیاتی

  •  اقلام پولی به نرخ تاریخ ترازنامه
  •  اقلام غیر پولی به نرخ تاریخ مبادله یا تجدید ارزیابی
  •  اقلام درآمد و هزینه به نرخ تاریخ مبادله
  • شناخت ثانویه:عملیات ارزی واحد مستقل خارجی با واحد پول عملیاتی
  •  اقلام پولی به نرخ تاریخ ترازنامه
  •  اقلام غیر پولی به نرخ تاریخ ترازنامه
  •  اقلام درآمد و هزینه به نرخ تاریخ مبادله یا میانگین

شناخت ثانویه: عملیات ارزی با واحد پول گزارشگر

  •  اقلام پولی به نرخ تاریخ ترازنامه
  •  اقلام غیر پولی به نرخ تاریخ ترازنامه
  •  اقلام درآمد هزینه به نرخ تاریخ مبادله یا میانگین

 

10. شناخت تفاوت های تسعیر ارز:

چنانچه نرخ ارز در فاصله تاريخ انجام معامله ارزي و تاريخ تسويه اقلام پولي مربـوط بـه آن تغيير كند، تفاوت تسعير به وجود مي آيد. اگر معامله در همان دوره وقوع تـسويه شـود كليه تفاوتهاي تسعير در همان دوره شناسايي مي شود، اما درصورتي كه معامله در يكـي از دورههاي مالي بعد تسويه شود، تفاوت تسعير در هر يك از دوره هاي مالي تا دوره تسويه، با توجه به تغيير در نرخهاي تسعير طي آن دورهها تعيين و شناسايي مي شود.

الف) تفاوتهاي تسعير بدهيهاي ارزي مربوط به داراييهاي واجد شرايط، بـه شـرط رعايـت معيارهـاي مربوط به احتساب مخارج مالي در بهاي تمام شده داراييها طبق استاندارد حـسابداري شـماره 13 با عنوان “مخارج تأمين مالي”، بايد به بهاي تمام شده آن دارايي منظور شود.

ب) تفاوتهاي تسعير بدهيهاي ارزي مربوط به تحصيل و ساخت داراييها، ناشي از كاهش شـديد ارزش ريال.

 

در صورت احراز تمام شرايط زير، تا سقف مبلغ قابل بازيافت، به بهـاي تمـام شـده دارايـي مربوط اضافه مي شود:

الف) كاهش ارزش ريال نسبت به تاريخ شروع كاهش ارزش، حداقل 20 درصد باشد.

ب) در مقابل بدهي حفاظي وجود نداشته باشد. همچنين در صورت برگشت شديد كاهش ارزش ريال (حداقل 20 درصد)، سود ناشي از تسعير بدهيهاي مزبور تا سقف زيانهاي تسعيري كه قبلاً به بهاي تمام شده دارايي منظور شـده اسـت متناسب با عمر مفيد باقيمانده از بهاي تمام شده دارايي كسر مي شود.

تفاوت هاي تسعير داراييها و بدهيهاي ارزي شركتهاي دولتي بايد در اجراي مفـاد مـاده 136 قـانون محاسبات عمومي كشور مصوب شهريور ماه 1366 ، به حساب اندوخته تسعير داراييها و بدهيهاي ارزي منظور و در صـورت بـستانكار بـودن مانـده آن، در سرفـصل حقـوق صـاحبان سـرمايه طبقه بندي شود.

چنانچه در پايان دوره مالي، مانده حساب اندوخته مزبور بـدهكار باشـد، ايـن مبلغ به سود و زيان همان دوره منظور مي شود. همچنين خالص تفاوتهاي تسعيري كه به ترتيب فوق موجب تغيير اندوخته تسعير طي دوره گرديده است، بايد پس از كسر مبلغ شناسايي شده در سود و زيان دوره جاري، در صورت سود و زيان جامع دوره منعكس شود.

ماده 136 قانون محاسبات عمومي كشور مصوب شهريور ماه 1366 مقرر ميدارد:

“سود و زيان حاصل از تسعير داراييها و بدهيهاي ارزي شركتهاي دولتي، درآمـد يـا هزينـه تلقي نمي گردد. مابه التفاوت حاصل از تسعير داراييها و بـدهيهاي مـذكور بايـد در حـساب ذخيره تسعير داراييها و بدهيهاي ارزي منظور شود. در صورتي كه در پايان سال مالي، مانـده حساب ذخيره بدهكار باشد، اين مبلغ به حساب سود و زيان همان سال منظور خواهد شد.

 

تبصره: در صورتي كه مانده حساب ذخيره تسعير داراييها و بدهيهاي ارزي در پايـان سـال مالي از مبلغ سرمايه ثبت شده شركت تجاوز نمايد، مبلغ مازاد پس از طي مراحـل قـانوني قابل انتقال به حساب سرمايه شركت ميباشد.” با توجه به ضرورت رعايت مفاد ماده فـوق توسـط شـركتهاي دولتـي، بـه موجـب ايـن استاندارد، آن قسمت از تفاوتهاي حاصل از تـسعير داراييهـا و بـدهيهاي ارزي شـركتهاي دولتي كه با استنباط از تبصره ماده فوق مـستقيماً در حـساب اندوختـه تـسعير ارز تحـت سرفصل حقوق صاحبان سرمايه منظور ميگردد، در جهت انطبـاق بـا الزامـات اسـتاندارد حسابداري شماره 6 با عنوان گزارش عملكرد مالي، در صورت سـود و زيـان جـامع دوره منعكس مي شود

تفاوت هاي تسعير آن گروه از اقلام پولي كه ماهيتاً بخشي از خالص سـرمايه گـذاري واحـد تجـاري گزارشگر در عمليات خارجي را تشكيل ميدهد (به بند 14 مراجعه شود) بايد در صورت سـود و زيان جامع شناسايي و تا زمان واگذاري سرمايه گذاري تحت سرفصل حقوق صاحبان سـرمايه در ترازنامه طبقه بندي شود. اين تفاوتها بايد در زمان واگذاري سرمايهگذاري، طبق بند 50 به سود (زيان) انباشته منتقل شود.

چنانچه درآمد يا هزينه مربوط به اقلام غير پولي در صورت سود و زيان جامع شناسـايي شـود، هرگونه درآمد يا هزينه ناشي از تسعير آن اقلام نيز بايد در صورت سود و زيان جامع شناسايي گردد. بر عكس، زماني كه درآمد يا هزينه مربوط به اقلام غير پولي در صـورت سـود و زيـان دوره شناسايي مي شود، هرگونه درآمد يا هزينه ناشي از تسعير آن اقلام نيـز بايـد در صـورت سود و زيان دوره شناسايي شود.

طبق ساير استانداردهاي حسابداري برخي درآمدها و هزينه هـا در صـورت سـود و زيـان جامع شناسايي ميشود. براي مثال، طبق استاندارد حسابداري شماره 11 با عنوان داراييهاي ثابت مشهود، درآمد يا هزينه ناشي از تجديد ارزيابي داراييهاي ثابت مـشهود در صـورت سود و زيان جامع شناسايي مي گردد. در صـورتي كـه چنـين داراييهـايي بـر حـسب ارز اندازه گيري شود، طبق قسمت ج بند 23 استاندارد حسابداری ، مبلغ تجديد ارزيابي شده با استفاده از نرخ ارز در تاريخ تجديد ارزيابي، تـسعير و تفـاوت تـسعير حاصـل نيـز در صـورت سود و زيان جامع شناسايي مي شود.

در صورتي كه واحد تجاري دفاتر و ثبتهاي خود را به واحـد پـولي غيـر از واحـد پـول عملياتي خود نگهداري نمايد، هنگام تهيـه صـورتهاي مـالي، تمـام مبـالغ طبـق بنـدهاي 20 تا26 استاندارد حسابداری بر حسب واحد پول عملياتي واحد تجاري تسعير مي شود و در نتيجه بـه مبـالغي منجر مي شود كه اگر اين اقلام از ابتدا به واحد پول عملياتي ثبت شده بود، ايجاد مي شـد.

براي مثال، اقلام پولي با استفاده از نرخ ارز در تـاريخ ترازنامـه و اقـلام غيـر پـولي كـه بر مبناي بهاي تمام شده اندازه گيري ميشود، با استفاده از نرخ ارز در تـاريخ معاملـه، بـه واحد پول عملياتي تسعير ميشود.

11. تغيير در واحد پول عملياتي:

در صورت تغيير واحد پول عملياتي ، واحد تجاري بايد ضوابط تسعير به واحد پول عملياتي جديد را از تاريخ تغيير بكار گيردواحد پول عملياتي واحد تجاري منعكس كننده شرايط، رويدادها و معاملات اصلي مربوط به واحد تجاري ميباشد. بر اين اساس، واحد پول عملياتي فقط در صـورت تغيير شرايط، رويدادها و معاملات اصلي مربوط به واحد تجاري ميتواند تغيير كند.

بـراي مثال، تغيير در واحد پولي كه قيمتهاي فروش كالاها و خدمات را به طـور قابـل ملاحظـه تحت تأثير قرار دهد ممكن است به تغيير در واحد پول عملياتي واحد تجاري منجر گردد.

اثر تغيير در واحد پول عملياتي از تاريخ تغيير به حساب گرفته ميشود. به عبـارت ديگـر، واحد تجاري با استفاده از نرخ ارز در تاريخ تغيير، تمام اقلام را به واحـد پـول عمليـاتي جديد تسعير مينمايد. مبالغ تسعير شده براي اقلام غير پولي به عنوان بهاي تمام شده آنهـا در نظر گرفته مي شود.

تفاوتهاي تسعير ناشي از تسعير عمليـات خـارجي كـه قـبلاً ذکر کردیم در صورت سود و زيان جامع شناسايي شـده اسـت تـا زمـان واگذاري عمليات خارجي، به سود (زيان) انباشته منتقل نمي شود.

12. استفاده از واحد پول گزارشگري متفاوت با واحد پول عملياتي تسعير به واحد پول گزارشگري

واحد تجاري مي تواند صورتهاي مالي خود را به هر واحد پولي (يا واحدهاي پولي) ارائه نمايد. در صورتي كه واحد پول گزارشگري واحد تجاري متفاوت از واحد پـول عمليـاتي آن باشد، نتايج عملكرد و وضعيت مالي آن واحد به واحد پول گزارشگري تسعير ميشود.
براي مثال، در صورتي كه يك گروه شامل واحدهاي تجاري با واحـدهاي پـول عمليـاتي متفاوت باشد، به منظور تهيه صورتهاي مـالي تلفيقـي، نتـايج عملكـرد و وضـعيت مـالي هر يك از واحدهاي تجاري به واحد پول مشترك ارائه مي شود

نتايج عملكرد و وضعيت مالي واحد تجاري كه واحد پول عملياتي آن، واحد پول يك اقتصاد با تورم حاد نيست، بايد با استفاده از روشهاي زير به يك واحد پول گزارشگري متفاوت تسعير شود:

الف. داراييها و بدهي ها (از جمله ارقام مقايسهاي) بايد با استفاده از نرخ ارز در تاريخ ترازنامـه تسعير شود،

ب . درآمدها و هزينه ها (از جمله ارقام مقايسهاي) بايـد بـا اسـتفاده از نـرخ ارز در تـاريخ معاملات تسعير شود،

ج . تمام تفاوتهاي تسعير حاصل بايد در صورت سود و زيان جامع شناسايي شود.

بنا به ملاحظات عملي، اغلب براي تسعير اقلام درآمـد و هزينـه از نرخـي كـه تقريبـي از نرخهاي ارز در تاريخهاي معاملات باشد، براي مثـال نـرخ ميـانگين بـراي دوره، استفاده ميشود. با اين حال، چنانچه نوسانات نرخ ارز قابل توجه باشد، استفاده از نـرخ ميـانگين براي يك دوره مناسب نيست.

تفاوت هاي تسعير مورد اشاره در قسمت های فوق ناشي از موارد زير مي باشد:

الف) تسعير درآمدها و هزينه ها با استفاده از نرخهاي ارز در تاريخ معاملات و داراييهـا و بدهيها با استفاده از نرخ ارز در تاريخ ترازنامه.

ب )تسعير خالص دارايي هاي اول دوره بـا اسـتفاده از نـرخ ارز در تـاريخ ترازنامـه كـه متفاوت از نرخ ارز در تاريخ ترازنامه دوره قبل باشد.

از آنجا كه تغييرات در نرخهاي ارز تأثير مستقيمي بر جريانهاي نقدي فعلي و آتي ناشي از عمليات ندارد يا اينكه تأثير آن ناچيز است، تفاوت هاي تسعير مزبور به عنوان درآمد يا هزينه دوره شناسايي نمي شود. مبلغ انباشته تفاوت هاي تسعير تا زمان واگذاري عمليـات خـارجي به صورت مجزا در سرفصل حقوق صاحبان سرمايه ارائه مي شود.

در مواردي كه عمليـات خارجي تحت تملك كامل واحد تجاري گزارشگر نباشـد لـيكن صـورتهاي مـالي آن بـا صورتهاي مالي واحد تجاري گزارشگر تلفيق شود، مبلغ انباشـته تفاوت هـاي تـسعير اقـلام ارزي قابل انتساب به اقليت، به سهم اقليت تخصيص مييابد و در ترازنامه تلفيقي به عنوان بخشي از سهم اقليت گزارش ميشود

نتايج عملكرد و وضعيت مالي يك واحد تجاري كه واحد پول عملياتي آن، واحـد پـول اقتـصاد بـا تورم حاد است، بايد با استفاده از روشهاي زير به يك واحد پول گزارشگري متفاوت تسعير شود:

الف. كليه مبالغ (يعني داراييها، بدهيها، اقلام حقوق صاحبان سرمايه، درآمدها و هزينه ها، از جمله ارقام مقايسهاي) بايد با استفاده از نرخ ارز در تاريخ آخرين ترازنامه تسعير شود.

ب . زماني كه مبالغ به واحد پول اقتصاد بدون تورم حاد تسعير مي شود، ارقام مقايسهاي بايد ارقامي باشد كه در صورتهاي مالي سال قبل به عنوان مبالغ جاري ارائه شده است (يعنـي نبايد براي تغييرات بعدي در سطح قيمتها يا نرخ ارز تعديل شود.

در صورتي كه واحد پول عملياتي يك واحد تجاري، واحد پول يك اقتـصاد بـا تـورم حـاد باشـد، واحد تجاري قبل از اينكه روش تسعير تعيين شده در بند 43 را بكار گيرد، بايد صـورتهاي مـالي خود را بر اساس الزامات گزارشگري مالي در اقتـصادهاي بـا تـورم حـاد تجديـد ارائـه نمايـد،

(به استثناي مبالغ مقايسهاي كه طبق قسمت ب بند 43 به واحد پول يك اقتصاد بدون تورم حـاد تسعير ميشود).

در صورتي كه اقتصاد از حالت تورم حاد خارج شود و واحـد تجـاري صـورتهاي مالي خود را ديگر طبق الزامات گزارشگري مالي در اقتصادهاي با تورم حاد تجديد ارائـه نكنـد، واحد تجاري بايد براي تسعير صورتهاي مالي به واحد پول گزارشگري از مبالغ تجديد ارائه شـده بر حسب سطح عمومي قيمتها در تاريخ توقف تجديـد ارائـه صـورتهاي مـالي بـه عنـوان بهـاي تمام شده استفاده نمايد.

در استانداردهاي حسابداري نرخ مطلقي براي تشخيص اقتصاد با تورم حاد، تعيـين نـشده است و تشخيص لزوم ارائه مجدد صورتهاي مالي طبق “الزامات حاكم بر گزارشگري مالي در اقتصادهاي با تورم حاد” مستلزم اعمال قضاوت است.

با اين حـال، برخـي ويژگيهـاي يك اقتصاد با تورم حاد به شرح زير است:

الف) عموم مردم ترجيح مي دهند ثروت خود را به صورت داراييهاي غير پولي يا ارز نسبتاً با ثبات نگهداري كنند. پس اندازهاي وجوه مبتني بر پول رايج، بـراي حفـظ قـدرت خريد بلافاصله سرمايه گذاري مي شوند.

ب ) عموم مردم مبالغ پولي را به جاي واحد پول محلي بـر حـسب ارز نـسبتاً بـا ثبـات محاسبه مي كنند. قيمتها نيز ممكن است بر حسب ارز نسبتاً با ثبات تعيين شود.

ج) خريدها و فروشهاي اعتباري به قيمت هايي انجام ميشـود كـه كـاهش مـورد انتظـار قدرت خريد طي دوره اعتبار را جبران نمايد حتي اگر دوره مزبور كوتاه باشد.

د ) نرخهاي سود و كارمزد تسهيلات مالي، دستمزدها و قيمتها به شاخص قيمت وابسته باشند.

ه ) نرخ انباشته (مركب) تورم طي سه سال اخير تقريباً برابر با 100 درصد يـا بيـشتر از آن باشد.

13. افشا در صورتهای مالی :

واحد تجاري بايد موارد زير را افشا نمايد:

الف) مبلغ تفاوتهاي تسعير شناسايي شده در صورت سود و زيان دوره.

ب) خالص تفاوتهاي تسعير شناسايي شده در صورت سود و زيان جامع و طبقـه بنـدي شـده به عنوان يك قلم جداگانه در سرفصل حقوق صاحبان سرمايه و صورت تطبيق مانـده آن در ابتدا و پايان دوره.

در صورتي كه واحد پول گزارشگري، متفاوت از واحـد پـول عمليـاتي باشـد بايـد ايـن موضـوع به همراه افشاي واحد پول عملياتي و دليل استفاده از واحد پول گزارشگري متفاوت بيان گردد.

در صورتي كه واحد پول عملياتي واحد تجاري گزارشگر يا عمليات خارجي بااهميـت تغييـر كنـد بايد اين موضوع و دليل تغيير واحد پول عملياتي افشا شود.

در صورتي كه واحد تجاري صورتهاي مالي خود را بر حسب واحد پـولي متفـاوت بـا واحـد پـول عملياتي خود ارائه دهـد، فقـط در صـورتي مجـاز اسـت اعـلام نمايـد صـورتهاي مـالي طبـق استانداردهاي حسابداري تهيه شده است كه تمـام الزامـات ايـن اسـتانداردها رعايت شده باشد.

14. سرقفلي و تعديلات ارزش منصفانه

تسعير سرقفلي و تعديلات ارزش منـصفانه داراييهـا و بـدهيهاي ناشي از تحصيل عمليات خارجي، به نرخ ارز در تاريخ ترازنامـه يـا نـرخ ارز در تـاريخ معامله مجاز بود.

از لحاظ نظري، نحوه عمل مناسب بستگي بـه ايـن دارد كـه سـرقفلي و تعديلات ارزش منصفانه بخشي از داراييها و بدهيهاي واحد تجـاري اصـلي يـا عمليـات خارجي تلقي شود. در صورتي كه سرقفلي و تعديلات ارزش منصفانه بخشي از داراييها و بدهيهاي واحد تجاري اصلي باشد، از نرخ ارز در تاريخ معامله و اگر متعلق بـه عمليـات خارجي باشد، نرخ ارز در تاريخ ترازنامه استفاده مي شود.

از آنجا كه تعديلات ارزش منصفانه مربوط به داراييها و بدهيهاي عمليات خارجي اسـت، تسعير آن بايد به نرخ ارز در تاريخ ترازنامه انجـام شـود. سـرقفلي بخـشي از داراييهـاي عمليات خارجي است (كه به دليل قابل تـشخيص نبـودن، در صـورتهاي مـالي عمليـات خارجي شناسايي نميشود) و نبايد به شيوهاي متفاوت از ساير داراييهاي عمليات خـارجي با آن برخورد شود. بنابراين، به منظـور تـسعير سـرقفلي، از نـرخ ارز در تـاريخ ترازنامـه استفاده مي شود.

15. واگذاري تمام يا بخشي از عمليات خارج:

طبق اين استاندارد، با از دست دادن كنترل، نفـوذ قابـل ملاحظـه، يـا كنتـرل مـشترك در عمليات خارجي، همانند واگذاري عمليات خارجي برخورد مي شود.
براي مثال، حتي اگـر با از دست دادن كنترل، واحد تجاري اصلي همچنان نفوذ قابل ملاحظه خود را حفظ كند، اين رويداد، واگذاري عمليات خارجي تلقي مي گردد زيرا تغيير در ماهيت سـرمايه گـذاري يك رويداد اقتصادي با اهميت است.
در صورتي كه واگذاري بخشي از منافع واحـد تجـاري گزارشـگر در عمليـات خـارجي موجب از دست دادن كنترل، نفوذ قابل ملاحظه، يا كنترل مشترك نشود، با آن همانند يـك مبادله مالكانه برخورد مي شود اما در صورت از دست دادن كنترل، نفوذ قابل ملاحظـه، يـا كنترل مشترك، سود و زيان تسعيري كه پيشتر در سرفصل حقوق صاحبان سرمايه شناسايي شده بود به سود (زيان) انباشته منتقل ميشود.

ثبت حسابداری به همراه نکات مالیاتی :

مثال اول:
شرکت نارون حساب در 15 تیر 1398 اقدام به خرید کالای خارجی به صورت ارزی و نسیه نموده است،مبلغ خرید 1000 دلار که موجودی کالا تا پایان سال فروش نرفته است و بدهی مربوط به آن نیز پرداخت نشده است مبلغ دلار در زمان مبادله 3000 تومان و در پایان سال 3500 تومان است مطلوب است ثبت های سند ارزی:
تاریخ سند : 15/04/98
موجودی کالا (3000*1000) = 3.000.000
حساب پرداختنی ارزی 3.000.000

تاریخ سند: 29/12/98
زیان تسعیر ارز (500*1000)= 500.000
حساب پرداختنی ارزی 500.000
نکته: با توجه اینکه موجودی کالا غیر پولی است تغییری در مبلغ مانده موجودی کالا در پایان سال ایجاد نمی شود اما مابه التفاوت به عنوان زیان تسعیر ارز شناسایی نمی شود.
مثال دوم:
شرکت یکتا تراز موجودی کالایی در تاریخ 18/05/1398 به مبلغ 3000 دلار به طور نسیه خریداری نموده،نیمی از موجودی کالا را در تاریخ 25/05/1398 به مبلغ 7.000.000 تومان فروخته شد. نیم دیگر کالاها تا پایان سال فروش نرفته و بدهی مربوط به خرید کالا هنوز تسویه نشده است.نرخ دلار زمان خرید 2800 تومان،زمان فروش 3200 و در پایان سال 3300 تومان می باشد. ثبت های حسابداری عملیات فوق به ترتیب به صورت زیر می باشد:
تاریخ سند: 18/05/98
موجودی کالا (2800*3000) 8.400.000
حساب پرداختنی ارزی 8.400.000
تارخ سند: 25/05/98
حسابهای دریافتنی 7.000.000
فروش 7.000.000

بهای تمام شده کالای فروش رفته 4.200.000
موجودی کالا 4.200.000
تاریخ سند: 29/12/98
زیان تسعیر ارز (500* 3000) 1.500.000
حسابهای پرداختنی ارزی 1.500.000
نکته: زیان تسعیر ارز (2800-3300) و مانده موجودی کالا تاثیری در این محاسبه ندارد.
مثال سوم:
شرکت آلفا در تاریخ 15/06/1398 فروش صادراتی به مبلغ 5000 دلار انجام داده است نیمی از وجه فروش در تاریخ 12/07/1398 دریافت و نیمه دیگر تا پایان سال تسویه نگردیده است.نرخ دلار در زمان فروش 2000 تومان در زمان دریافت 2300 و در پایان سال 2500 تومان می باشد. مطلوب است ثبتهای حسابداری:
تاریخ سند: 15/06/98
حسابهای دریافتنی ارزی (2000*5000) 10.000.000

فروش 10.000.000
تاریخ سند:12/07/98
بانک (2300*2500) 5.750.000
حسابهای دریافتنی ارزی 5.000.000
سود تسعیر ارز 750.000
تاریخ سند:29/12/98
حسابهای دریافتنی ارزی(500*2500) 1.250.000
سود تسعیر ارز 1.250.000
نکته: سود تسعیر ارز مشمول مالیات می باشد،اما سود تسعیر ارز صادرات طبق قانون برنامه پنج ساله توسعه مشمول مالیات نیست.
نکته : زیان تسعیر ارز به شرط ثبات رویه هزینه قابل قبول مالیاتی است،اما زیان تسعیر ارز صادرات دلیل معاف بودن سود تسعیر ارز صادرات قابل قبول نیست.البته زیان تسعیر ارز که در سالهای قبل تا کنون شناسایی نشده در صورت ثبت در سال جاری قابل قبول است به شرط تعدیلات سنواتی و موضوع خارج از اختیار بودن آن.
مثال چهارم:
شرکت بتا در تاریخ 11/08/1398 کالایی به مبلغ 1000 دلار به طور نسیه خریداری کرده که تا پایان سال بدهی آن تسویه نشده است نرخ دلار در زمان خرید 3000 تومان و در پایان سال 4000 تومان می باشد.
ثبتهای حسابداری:
تاریخ سند: 11/08/98
موجودی کالا (1000*3000) 3.000.000
حسابهای پرداختنی ارزی 3.000.000
نکته : در زمانی که نوسان نرخ ارز بیشتر از 20 درصد باشد تا مبلغ ارزش منصفانه (ارزش روز) کالا ،به بهای تمام شده کالا اضافه می شود و مابه التفاوت به حساب زیان تسعیر ارز منتقل می شود
با توجه به همین مثال با فرض اینکه ارزش منصفانه کالا 3.700.000 تومان باشد ثبت حسابداری در پایان سال:
تاریخ سند: 29/12/98
موجودی کالا 700.000
زیان تسعیر ارز 300.000
حساب پرداختنی ارزی 1.000.000 ] (4000-3000)*1000[
نکته: با توجه به اینکه نرخ ارز بیش از 20 درصد نسبت به نرخ زمان مبادله افزایش داشته ،زیان تسعیر تا ارزش روز کالا به بهای کالا اضافه گردیده و مابه التفاوت به حساب زیان تسعیر منتقل شده است.
مثال پنجم:
فرض کنید شرکت مبلغ 320.000 تومان فروش داشته است به نرخ یورو 4000 تومانی و نیمی از این مبلغ را با نرخ دلار 3200 تومانی تسویه کرده است و در اخر سال نرخ یورو 4500 تومان است
تاریخ سند 01/05/98
حساب دریافتنی ارزی 320.000 (4000/320.000=80 یورو)
فروش محصولات خارجی 320.000
تاریخ سند 01/05/98
موجودی نقد و بانک 160.000 (3200/160.000= 50دلار)
حساب دریافتنی 160.000
(4000/3200= 8/0)
(50*8/0=40 یورو)
50 دلار معادل 40 یورو می باشد. پس مانده حساب یورو ما میشود 80-40=40 یورو
تاریخ سند 29/12/98
حساب دریافتنی ارزی 20.000 (40*500=20.000)
سود تسعیر ارز 20.000

 

 

 

نکات قابل توجه در رسیدگی مالیاتی:

(بخشنامه 524/93/200)

1- سود حاصل از تسعیر ارز

به استثنای سود تفاوت نرخ ارز ناشی از تسعیر ارز حاصل از صادرات صرف نظر از منشا تحصیل آن مشمول مالیات خواهدبود .بدیهی است زیان تسعیر ارز حاصل از صادرات نیز با توجه به ماده 105 و تبصره 2 ماده 147 قانون مالیاتهای مستقیم قابل قبول نخواهدبود.

2- درخصوص صادرات:

الف) در مواردی که مودی ملزم به فروش ارز حاصل از صادرات، به نرخ ارز مرجع به بانک مرکزی باشد، ثبت اولیه معامله ارزی، تسویه طلب ارزی و تسعیرمانده کلیه اقلام پولی ارزی مرتبط با عملیات فروش صادراتی با نرخ ارز مرجع می باشدکه به نرخ تاریخ های مربوط اعمال خواهد شد.

ب) چنانچه مودی ملزم به فروش ارز حاصل از صادرات در اتاق مبادله ارزی باشد، ثبت اولیه معامله ارزی، تسویه طلب ارزی و تسعیرمانده کلیه اقلام پولی ارزی مرتبط با عملیات فروش صادراتی با نرخ ارز اتاق مبادلات ارزی می باشدکه به نرخ تاریخ های مربوطه اعمال خواهد شد.

ج) چنانچه مودی الزامی به فروش ارز حاصل از صادرات در اتاق مبادلات ارزی و نیز بانک مرکزی(نرخ ارز مرجع) نداشته باشد، ثبت اولیه معامله ارزی، تسویه طلب ارزی و تسعیرمانده کلیه اقلام پولی ارزی مرتبط با عملیات فروش صادراتی با نرخ ارز توافقی می باشدکه به نرخ تاریخ های مربوطه اعمال خواهد شد.

د) با توجه به ماده 16 قانون امور گمرکی مصوب 22/8/1390 چنانچه ارزش کالای صادراتی مندرج در پروانه های گمرکی با مبلغ ثبت شده در دفاترمتفاوت باشد، در اینصورت نوع ارز مورد استفاده در تعیین بهای کالای صادراتی و شناسایی درآمد حاصل از صادرات فارغ از نوع ارز مورد استفاده توسط گمرک در تعیین ارزش ریالی کالای صادره با توجه به بندهای (الف)، (ب) و (ج) فوق نرخ مرجع، مبادله ای و یا توافقی حسب مورد خواهد بود.

3- درخصوص واردات

الف) چنانچه ارز مورد نیاز مودی برای واردات توسط بانک مرکزی و به نرخ مرجع تامین شده باشد، ثبت اولیه معامله ارزی ، تسویه بدهی ارزی و نیز تسعیر مانده کلیه اقلام پولی ارزی مرتبط با عملیات واردات با نرخ ارز مرجع می باشدکه به نرخ تاریخ های مربوطه اعمال خواهد شد.

ب‌) درصورتیکه ارز مورد نیاز مودی برای واردات از اتاق مبادلات ارزی تامین شده باشد، ثبت اولیه معامله ارزی، و تسویه بدهی ارزی و تسعیر مانده کلیه اقلام پولی ارزی مرتبط با عملیات واردات با نرخ ارز اتاق مبادلات ارزی می باشد که به نرخ تاریخ های مربوطه اعمال خواهد شد.

ج) چنانچه ارز مورد نیاز برای واردات از طریق بانک مرکزی و یا اتاق مبادلات ارزی تامین نشده باشد، ثبت اولیه معامله ارزی، تسویه طلب ارزی و تسعیرمانده کلیه اقلام پولی ارزی مرتبط با عملیات واردات با نرخ ارز توافقی می باشدکه به نرخ تاریخ های مربوطه اعمال خواهد شد.

د ) با توجه به ماده 14 قانون امور گمرکی مصوب 22/8/1390چنانچه ارزش کالای وارداتی مندرج در پروانه گمرکی با مبلغ ثبت شده در دفاتر متفاوت باشد، در اینصورت نوع ارز مورد استفاده در تعیین بهای کالای وارداتی فارغ از نوع ارز مورد استفاده توسط گمرک در تعیین ارزش ریالی کالای وارده با توجه به بندهای (الف)، (ب) و (ج) فوق نرخ مرجع، مبادله ای و یا توافقی حسب مورد خواهد بود.

4- درخصوص مطالبات/ بدهی سهامداران( شرکاء)، تسهیلات ارزی

استفاده از هر یک از نرخ های ارز شامل نرخ های ارز مرجع، مبادله ای و توافقی در ثبت اولیه معامله ارزی و تسعیر مانده کلیه اقلام پولی ارزی مربوط به معامله ارزی در تاریخ ترازنامه( نظیر مانده دارایی/ بدهی ارزی درصورت عدم تسویه در همان دوره وقوع)، با ملحوظ نظر داشتن اینکه مودی مالیاتی مطابق مقررات مکلف به تسویه حساب به نرخ ارز مرجع یا مبادله ای است یا تکلیفی در این خصوص نداشته و تسویه حساب به نرخ توافقی می باشد، صورت می پذیرد. همچنین، به هنگام تسویه طلب/بدهی ارزی علاوه بر ملاحظات فوق، مستندات کافی جهت اثبات نوع ارز از طرف مودی ارائه شود.

5- درخصوص خرید و فروش ارز

الف) درخصوص فروش ارز می بایست فاکتور فروش توسط فروشنده صادر و نام و نشانی کامل خریدار و یا مستندات مربوط به فروش ارز به صرافی های مجاز بانک مرکزی ( فاکتور خرید صرافی ها) و یا سایر مراجع ذی ربط ارائه گردد.
ب) درخصوص خرید ارز می بایست کلیه مستندات مربوط از جمله فاکتور خرید ارز از صرافی ها، بانکها و یاسایر مراجع ذی ربط ارائه گردد.

بیت کوین در تسعیر ارز

بیت کوین پول مجازی است که تولید آن حاصل فعالیت محاسباتی زمانبری است که به آن کاوش گفته میشود، این پول بین المللی تحت مدیریت هیچ بانکی نبوده و میتواند برای خرید کالا از هرجایی در جهان مورد استفاده قرار بگیرد، همچنین میتواند آنرا مانند سهام یا پول فلزی داد و ستد کرد. هدف اصلی این مقاله پرداختن به بیت کوین به عنوان یک پول مجازی از دید یک کاربر میباشد که در کنار آن به اهدافی مانند آشنایی با بیت کوین برای ناشناختگان آن، جذب افردا مستعد و به رخ کشیدن قابلیتهای بیت کوین در دنیای مجازی و تجارت الکترونیک نیز پرداخته شده است. دراین مقاله نگاهی دوباره و دیدی جدید نسبت

به رایجترین پول دیجیتالی شناخته شده پرداخته شده است و با پیشبرد اهداف خود از منظر حقوقی واقتصادی بیت کوین، باتوجه به تجارت الکترونیک پرداخته شده است. این پول، ارزی جدید با هزینه معاملاتی کمتر نسبت به بازارهای ارز سنتی است و به صورت غیر متمرکز و بدون وجود نهاد واسط و نهاد ناظری همچون دولت، بانک و مؤسسات مالی بر خلاف ارزهای سنتی صادر شده توسط دولتها فعالیت می کند

1. مزایا استفاده از بیت کوین در حسابداری

• آزادی پرداخت وجه: هر موقع از شبانه روز و در هر کجای جهان که باشید، ارسال و دریافت فوری هر مبلغ از بیت کوین امکان پذیر است. هیچ روزی تعطیل نیست. هیچ حد و مرزی در کار نیست. هیچ محدودیتی اعمال نخواهد شد.بیت کوین به کاربرانش اجازه م یدهد بر پول خود کنترل کامل داشته باشند

• کارمزد های بسیار اندک: در حال حاضر پردازش پرداخت وجه با بیت کوین، بصورت بدون کارمزد و یا با کارمزدی بسیار اندک، انجام میگیرد. کاربران میتوانند برای پردازش سریعتر تراکنش خود، کارمزد پرداخت نمایند که در نتیجه تأییدیه تراکنش را سریعتر از شبکه دریافت خواهند کرد. علاوه بر این، پردازشگرهای تجاری نیز هستند که سوداگران را در پردازش تراکنشها، تبدیل بیت کوینها به یک ارز بدون پشتوانه و واریز مبالغ بطور مستقیم و روزانه به حساب بانکی آنها، یاری دهند. زیرا این تراکنشها بر مبنای بیت کوین است، کارمزدهایی به مراتب کمتر از
کارمزدهای شبکه کارت اعتباری یا پی پال از آنها خواسته خواهد شد

• ریسک کمتر برای سوداگران: تراکنشهای بیت کوین امن و برگشت ناپذیر بوده و حاوی اطلاعات شخصی و یا حساس مشتریان نیست. به همین دلیل از سوداگران در برابر ضررهای ناشی از کلاهبرداری یا پرداختهای برگشتی جعلی محافظت میکند و نیازی هم به پیروی از PCIنیست. سوداگران میتوانند بهسادگی به بازارهای جدیدی قدم بگذارند که هیچ کارت اعتباری در آن در دسترس نباشد و یا نرخ کلاهبرداری به شکل غیرقابل قبولی بالا باشد.

دستاوردهای خالص آن عبارتست از: کارمزد کمتر، بازارهای بزرگتر و هزینههای مدیریت کمتر

• امنیت و کنترل : کاربران بیت کوین بر تراکنشهای خود کنترل کامل دارند. غیرممکن است که بتوان معامله کنندگان را مجبور کرد، مانند آنچه در روشهای دیگر پرداخت گاهی پیش میآید، مبالغی ناخواسته و یا از پیش اعلام نشده را بپردازند. پرداختهای بیت کوینی بدون اینکه اطلاعات شخصی کسی به تراکنش پیوست شده باشد،انجام میگیرد. به این ترتیب محفاظت شدیدی در برابر سرقت هویت ایجاد شده است. کاربران بیت کوینی همچنین میتوانند با تهیهی پشتیبان و رمزگذاری، از پولشان محافظت نمایند

• شفافیت و بی طرف بودن: تمامی اطلاعات در مورد تأمین پول بیت کوین به سادگی روی زنجیرهی بلاک دردسترس همه هست و میتوان آنرا بلافاصله آزمایش کرده و از آنها استفاده نمود. هیچ شخص یا سازمانی نمیتواند پروتکل بیت کوین را کنترل و یا دستکاری نماید چون این پروتکل با رمزنگاری، ایمن شده و هسته بیت کوین را از نظر شفافیت، بیطرفی کامل و قابل پیشبینی بودن کاملاً قابل اعتماد ساخته است.

2. معایب بیت کوین در حسابداری

مفهوم ارز مجازی در کل پیچیده و انتزاعی است و فهم اینکه چطور و چرا بیت کوین فعالیت میکند، نیازمند سطح قابل قبولی از دانش فناوری اطلاعات است و این در حالی است پول سنتی برای تمام بشر قابل درک است

( .)Hodson 2014در ادامه برخی معایب بیت کوین مطرح میگردد:

• میزان پذیرش: بسیاری از مردم هنوز در مورد بیت کوین آگاهی ندارند. همه روزه، کسب و کارهای بیشتری بیت کوینها را میپذیرند، چرا که مزایای آنرا میخواهند، اما این فهرست هنوز کوچک است و نیاز به رشد دارد تا بتوان از فایده های این شبکه بهره جست.

• ناپایداری: ارزش کلی بیت کوینهای در گردش و تعداد کسب و کارهایی که از بیت کوین استفاده میکنند، در مقایسه با آنچه که باید باشد، هنوز کم است. بنابراین، رویدادها، معاملات و یا فعالیتهای تجاری نسبتاً کمی هستند که میتوانند بر بهای بیت کوین اثری چشمگیر داشته باشند. به لحاظ نظری این ناپایداری، در صورت رشد بازارها و تکنولوژی بیت کوین، کاهش خواهد یافت. پیش از این، جهان هرگز چنین ارز نوپدیدی را به خود ندیده بود، بنابراین تصور اینکه بیت کوین چگونه این راه را به پایان خواهد برد، دشوار (و هیجان برانگیز) است.

• در حال توسعه بودن: نرم افزار بیت کوین هنوز نسخه ثابتی نیست و ویژگیهای ناقص بسیاری دارد که بطور فعالدر دست توسعه است. ابزارها، ویژگیها و سرویسهای جدید در حال توسعه یافتن هستند تا بیت کوین را امنتر و برای تودهی مردم دسترس پذیرتر بسازند. بیشتر کسب و کارهای بیت کوینی نوپا بوده و هنوز تحت پوشش بیمه نیستند. بطور کلی، فرایند بلوغ بیت کوین هنوز در جریان است.

• نوسان قیمت: از آنجاییکه بیت کوین پشتوانهای ندارد، قیمت بیت کوین شدیداً دارای نوسان است که این امر ارزیابی ارزش واقعی آن را دشوار کرده و ریسک ضرر سرمایهگذاری در ارز مجازی را بالا میبرد.

• گمنامی کاربران: گمنامی کاربران بیت کوین ممکن است منجر به استفاده بیت کوین در فعالیتهای غیرقانونی و نامشروع مثل فرار مالیاتی، صادرات اسلحه، قمار و دور زدن سیاستهای کنترل ارز شود؛ البته بیان شد که این سیستم دارای شفافیت بیشتری نسبت به پول سنتی است ولی با این حال در سالهای اخیر موارد بسیاری از استفاده
غیر قانونی گزارش شده است

• امنیت: این حقیقت که بیت کوین فقط به صورت الکترونیکی وجود دارد منجر به گم شدن ودزدیده شدن آسان آن میشود.

• خارج شدن ارز: بیت کوین برای دولتها مطلوبیت ندارد زیرا در بسیاری از موارد باعث خارج شدن ارز میشود.

نگاهی اقتصادی از منظر تجارت الکترونیک به بیت کوین :

بیت کوین سقف حداکثری 21میلیون عدد را دارا است: حداکثر تعداد بیت کوینی که ممکن است تولید شود 21 میلیون است فرآیند استخراج بیت کوین در حال حاضر هر 10 دقیقه 25 بیت کوین تولید میشود (نرخ تولید هر 4 سال نصف میشود.) ازنظر اقتصادی مهمترین آثار گسترش استفاده از پول الکترونیکی بر روی عرضه پول، سیاستهای پولی و بانک مرکزی ایجاد می شود .

نتیجه گیری :

در این مقاله به موضوعات مرتبط با بیت کوین به عنوان رایجترین ارز دیجیتالی پرداخته شد، توضیحات اقتصادی پیچیده را کنار میگذاریم و به این واقعیت میپردازیم که «تمام ارزها دارای ارزش هستند زیرا مردم اعتقاد دارند که آن ارزها ارزش دارند». بیت کوین هم از این قاعده مستثی نیست.

فعالان طرفدارش آزادی کامل آن را قبول کردهاند. بیت کوین توانسته با ماهیت غیرمتمرکز بودن خود و با استفاده از فناوری نظیر به نظیر خود سایر ارزهای دیجیتالی را کنار زده و جایگاه خود را تثبیت نماید،بیت کوین دست مردم را باز می گذارد تا با شرایط خود، تراکنش انجام دهند. هر کاربری میتواند مانند پول نقد، پرداختها را ارسال و یا دریافت کند، اما همچنین می توانند در قراردادهای پیچیده تری هم مشارکت کنند.

به این مطلب امتیاز دهید
[مجموع: 1 میانگین: 5]

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نیاز به کمک داری? با ما تماس بگیرید